Aparıcı beynəlxalq developer şirkətlərdən biri olan BI Group qlobal mövcudluğunu genişləndirməklə yanaşı, şəhər həyatının gələcəyini yenidən formalaşdırır. Şirkət yaxın zamanda Azərbaycan bazarına daxil olaraq regiona yeni yaşayış konsepsiyaları və infrastruktur layihələri gətirir. Bu müsahibədə şirkətin baş icraçı direktoru Amanqeldi Omarov Azərbaycanda inkişafla bağlı baxışlarını və müasir şəhərlərə yanaşmanı formalaşdıran ideyaları bölüşür.
BI Group artıq bir neçə ildir ki, ENR Top 250 Global Contractors beynəlxalq reytinqinə daxil edilir. Bu tanınma sizin üçün nə ifadə edir və şirkətin xaricdə qavranılmasına necə təsir göstərir?
ENR Top 250 Global Contractors reytinqinə daxil olmaq ilk növbədə bençmarkinq aləti və qlobal bazarın liderlərinə istiqamətlənmək üçün istinad nöqtəsidir. Bu reytinq bizə öz mövqeyimizi aparıcı beynəlxalq şirkətlərlə müqayisədə obyektiv qiymətləndirməyə, inkişaf istiqamətlərini müəyyən etməyə və standartlarımızı sistemli şəkildə yüksəltməyə imkan verir. Son bir ildə şirkət 173-cü yerdən 161-ci yerə yüksəlib və bu, bizim üçün sadəcə tanınma deyil, daha çox sahənin qabaqcıl şirkətlərinin səviyyəsinə istiqamətlənərək irəliləmək üçün motivasiyadır.
Bununla yanaşı, ENR yalnız mövqeyimizi müəyyən edən göstəricilərdən biridir. 2025-ci ilin nəticələrinə əsasən, BI Group istifadəyə verilmiş yaşayış sahəsinin həcminə görə dünyanın ən böyük developer şirkətləri sırasına daxil olub. Bloomberg agentliyinin istinad etdiyi Cushman & Wakefield Veritas məlumatlarına görə, şirkət 2,4 milyon kvadratmetr yaşayış sahəsini istismara verib. Bu göstərici Yaxın Şərqin bir sıra iri oyunçularının nəticələrini üstələyir.
Hazırda BI Group Özbəkistan, Azərbaycan, BƏƏ və ABŞ-da layihələr həyata keçirir. Maliyyə dayanıqlığı beynəlxalq korporativ idarəetmə təcrübəsi ilə təsdiqlənir: şirkət hər il KPMG (Big4) tərəfindən auditdən keçir, beynəlxalq reytinq agentliyi Fitch Ratings isə BI Group-a sabit proqnozla BB kredit reytinqi verib.
Bu amillərin məcmusu beynəlxalq banklar və institusional investorlar tərəfindən etimadın formalaşmasına, maliyyələşməyə çıxışın genişlənməsinə və şirkətin Qazaxıstandan kənarda iri layihələr uğrunda rəqabət aparmasına imkan yaradır.
BI Group-un Azərbaycan bazarına çıxmaq qərarına hansı amillər təsir etdi və bu bazara daxil olmaq üçün rəqabət var idimi?
Biz Azərbaycanı, xüsusilə də Bakını sabit iqtisadiyyata, əlverişli makroiqtisadi göstəricilərə və keyfiyyətli müasir daşınmaz əmlaka artan tələbatın mövcud olduğu Cənubi Qafqazın strateji mərkəzi kimi qiymətləndiririk.
Fəaliyyətimizin rəsmi başlanğıcı paytaxtın mərkəzində tikintisinə start verilmiş 4YOU Baku çoxfunksiyalı kompleksinin işə salınması ilə qoyuldu. Biz ölkənin tikinti bazarının aparıcı iştirakçılarından biri olan AS Group şirkəti ilə tərəfdaşlıq çərçivəsində fəaliyyətə başladıq. BI Group-un 30 illik təcrübəsinin və güclü yerli tərəfdaşın bazarı dərindən anlamasının vəhdəti şəhərin xüsusiyyətlərinə və sakinlərin gözləntilərinə maksimum dərəcədə cavab verən məhsul yaratmağa imkan verir. Bununla yanaşı, BI Group daha əvvəl Füzuli şəhərində sosial layihə həyata keçirərək, uşaq yaradıcılıq mərkəzini Qazaxıstandan Azərbaycan xalqına hədiyyə olaraq təqdim etmişdir.
Ümumilikdə, bazara daxil olmaq qərarını qəbul edərkən biz aşağıdakı amilləri qiymətləndirdik: ölkənin dayanıqlı iqtisadi artımı, biznes aktivliyi, urbanizasiyanın yüksək səviyyəsi, müasir yaşayış formatlarına tələbat və bazarın yeni keyfiyyət və yaşayış mühiti standartlarına ehtiyacı.
Şübhəsiz ki, Azərbaycan bazarı rəqabətlidir və ona həm yerli, həm də beynəlxalq developer şirkətlər tərəfindən maraq göstərilir. Bu amil isə bazara olan marağımızı daha da artırır.
BI Group özünü yalnız şəhərlərin memarlıq simasına deyil, həm də ictimai gündəmə təsir göstərən sahə lideri kimi mövqeləndirir. Azərbaycana hansı yeni iş yerlərini, təhsil imkanlarını və infrastruktur layihələrini gətirməyi planlaşdırırsınız?
BI Group texnoloji baxımdan mürəkkəb infrastruktur layihələrinin həyata keçirilməsi üzrə geniş təcrübəyə malikdir. Qazaxıstanda biz neft-qaz sektorunda ən iri layihələrdən biri olan Atırau vilayətində yerləşən BMEI layihəsinin tikintisində iştirak etmişik. Portfelimizdə həmçinin Tengizchevroil (3GI) üçün sənaye layihələri və bərpa olunan enerji obyektləri İtaliyanın iri enerji şirkəti ENI və GE Renewable Energy üçün Badamsha Wind Farm külək elektrik stansiyaları da yer alır.
Bununla yanaşı, biz sosial infrastrukturu müasir məktəbləri, xəstəxanaları və ictimai məkanları inkişaf etdiririk ki, bu da yeni iş yerlərinin yaranmasına və regionların inkişafı üçün yeni imkanların açılmasına şərait yaradır.
Yuxarıda qeyd etdiyim kimi, Azərbaycanda biz artıq ilk addımlarımızı atmışıq: Füzulidə Yaradıcılıq İnkişaf Mərkəzini (uşaq yaradıcılıq mərkəzinin) tikmişik və hazırda həmin rayonda müasir xəstəxananın inşasını həyata keçiririk. Bu təşəbbüslər bizim fəaliyyətimizin növbəti mərhələsi kimi qiymətləndirilir və perspektivdə digər infrastruktur layihələrində də iştirak etməyi planlaşdırırıq.
Ümumilikdə, biz bazara yeni standartlar və yanaşmalar təqdim etməyi və bununla da yalnız şirkətin deyil, bütün tikinti sektorunun inkişafına töhfə verməyi hədəfləyirik.
BI Group bigville konsepsiyasını aktiv şəkildə inkişaf etdirir. Bu yanaşmanın fəlsəfəsi nədən ibarətdir və o, bazardakı digər təkliflərdən nə ilə fərqlənir? BI Group Azərbaycanda da bigville formatını inkişaf etdirməyi planlaşdırırmı?
Bigville BI Group tərəfindən hazırlanmış yaşayış mühitinin inkişafına yönəlmiş unikal konsepsiyadır və şəhər həyatının yeni modelinin formalaşdırılmasına, eləcə də sakinlər üçün dolğun və keyfiyyətli həyat tərzinin yaradılmasına xidmət edir.
Bigville fəlsəfəsi insan və onun gündəlik həyat ssenariləri ətrafında, həmçinin “bütün zəruri olanlar piyada məsafəsindədir” prinsipi üzərində qurulub. Burada infrastruktur əvvəlcədən düşünülür: avtomobilsiz təhlükəsiz həyətlər, gəzinti xiyabanları, təhsil və kommersiya obyektləri, ictimai məkanlar, idman, istirahət və ünsiyyət üçün sahələr, yəni vahid və kompleks ekosistem formalaşdırılır. Bunun nəticəsində sakinlər vaxtlarını tıxaclarda deyil, öz inkişafları və rifahları üçün sərf edirlər.
Bu yanaşma eyni zamanda şəhərlərin polisentrlik inkişafını təşviq edir. Bu modelə əsasən şəhər tək bir mərkəz ətrafında deyil, hər biri öz infrastrukturu və iqtisadi aktivliyi olan tam formalaşmış rayonlar şəbəkəsi vasitəsilə inkişaf edir. Nəticədə nəqliyyat sisteminə düşən yük azalır və gündəlik miqrasiya səviyyəsi aşağı düşür.
BI Group artıq Qazaxıstan və Özbəkistanda bigville konsepsiyasını uğurla həyata keçirib və bu format sakinlər arasında yüksək tələbat qazanıb. Biz bigville konsepsiyasını beynəlxalq bazarlarda da öz fərqləndirici xüsusiyyətimiz kimi qiymətləndiririk. Buna görə də Azərbaycanda layihələrin inkişafı zamanı bu formatın tətbiqi imkanlarını araşdırırıq, çünki bu yanaşma komfortlu və dayanıqlı şəhər mühitinin yaradılması üzrə qlobal trendlərə tam uyğundur.
Bakıda sizi nə heyran etdi və ya təəccübləndirdi? Developer kimi hansı memarlıq və urbanistik həlləri diqqətinizə çəkdiniz və onları layihələrinizdə tətbiq etməyi planlaşdırırsınız?
Azərbaycan hakimiyyətinə və “Ağ Şəhər” layihəsinin rəhbərliyinə yaxşı düşünülmüş şəhərsalma və memarlıq həllərinə görə xüsusi təşəkkür düşür. Məhz bu yanaşma nəticəsində Bakıda yaşayış məhəllələrinin “yeni siması” formalaşıb. Bu, vaxtilə çirklənmiş sənaye ərazisinin ən müasir və nüfuzlu mərkəzlərdən birinə çevrilməsini təmin edən səmərəli urbanizasiyanın parlaq nümunəsidir.
Layihənin özü şəhərin düzgün inkişafının etalonudur və göstərir ki, iri miqyaslı yenidənqurma necə sistemli şəkildə həyata keçirilə bilər: vahid memarlıq konsepsiyası, yaxşı düşünülmüş infrastruktur və keyfiyyətli ictimai məkanlar əsasında. Bu baxımdan MDB ölkələrinin bütün paytaxt və şəhərlərinin Bakının təcrübəsindən öyrənəcəyi çox şey var.
Burada “parlaq qırmızı”, mavi və digər “aqressiv” rənglərə rast gəlinmir. Əvəzində təbii rəng palitrası üstünlük təşkil edir ki, bu da mühiti harmonik və müasir göstərir. Bu konsepsiyanın uzun illər aktuallığını qoruyub saxlamaq potensialı var.
Çox vaxt şirkətlər dayanıqlı yanaşma naminə qısamüddətli qazancdan imtina etmək istəmirlər. ESG sizin üçün praktikada nə deməkdir? Hansı konkret addımları atırsınız?
Bizim üçün ESG gündəlik fəaliyyətin və məsuliyyətin ayrılmaz hissəsidir. Biz anlayırıq ki, qəbul etdiyimiz qərarlar onilliklər ərzində insanların həyatına təsir göstərir, buna görə də dayanıqlı yanaşma uzunmüddətli dəyər məsələsidir. Təkcə ötən il bu istiqamətlərə təxminən 24 milyon ABŞ dolları ayırmışıq.
Sosial məsuliyyətimizin mühüm hissəsi “BI-Juldızay” korporativ fondunun fəaliyyətidir. Bu fond əməkdaşların və səhmdarların aylıq könüllü ianələri hesabına müxtəlif layihələr həyata keçirir. Fond artıq uzun illərdir xüsusi qayğıya ehtiyacı olan uşaqların dəstəklənməsi istiqamətində fəaliyyət göstərir: yüksək texnologiyalı əməliyyatların maliyyələşdirilməsi, inklüziv idmanın inkişafı, reabilitasiyaya dəstək və uşaqların tam və dolğun həyat sürməsi üçün imkanların yaradılması.
Bundan əlavə, holdinq ekoloji təşəbbüslər həyata keçirir. Bunlara Qazaxıstanın cənubunda dağ marşrutlarının inkişafı və abadlaşdırılmasına yönəlmiş “Xoşbəxtlik cığırları” layihəsi, eləcə də fəaliyyət göstərdiyimiz şəhərlərin yaşıllaşdırılmasını nəzərdə tutan BI Green təşəbbüsü daxildir. Təkcə ötən il biz ümumi dəyəri təxminən 1,2 milyon ABŞ dolları olan 91 min yaşıllıq əkmişik.
Şirkət daxilində ESG həm də insanlara münasibət deməkdir. Biz əməkdaşlarımızın və tərəfdaşlarımızın inkişafına korporativ universitetimiz və BuildEx təlim mərkəzimiz vasitəsilə sərmayə yatırır, təhlükəsiz əmək şəraiti yaradır və kaizen mədəniyyətini formalaşdırırıq. Bu yanaşmanın mahiyyəti kiçik, lakin davamlı təkmilləşdirmələr vasitəsilə həm işdə, həm də şəxsi həyatda böyük nəticələr əldə etməkdir.
“Ağ Şəhər” istənilən MDB şəhərində tətbiq oluna biləcək master-development modelidir, o cümlədən biznesin şəffaf idarə olunması baxımından da nümunəvi yanaşma təqdim edir.
Bu yanaşma Dubayda dövlət dəstəyi ilə fəaliyyət göstərən developer şirkətlərin tətbiq etdiyi model ilə bir çox cəhətdən üst-üstə düşür və bizim üçün də strateji baxımdan yaxın olub, bigville konsepsiyasında öz əksini tapır.
Şirkətin öz məktəb şəbəkələrinin yaradılması və inkişafı sahəsində təcrübəsi var. BI Group-un təhsil sektoruna daxil olma yolu necə başladı və bu sahədə rolunuzu necə qiymətləndirirsiniz?
BI Group-un təhsil sektoruna daxil olması həyat üçün dolğun və keyfiyyətli mühit yaratmaq missiyamızın davamı kimi başladı. Biz Qazaxıstanın ən iri şəhərlərində demoqrafik artım fonunda məktəb yerlərinin çatışmazlığını müşahidə edirdik və dövlətə, eləcə də cəmiyyətə dəstək vermək qərarına gəldik.
Təhsil sahəsində ilk layihələrdən biri BINOM innovativ məktəblər şəbəkəsi oldu — bu, məktəb təhsili sahəsində dövlət-özəl tərəfdaşlığı əsasında həyata keçirilən ilk iri miqyaslı layihədir. Biz dünya üzrə ən yaxşı standartlara uyğun, keyfiyyətin sistemli idarə olunmasına və ölçülə bilən nəticələrə əsaslanan akademik model qurmağa nail olduq. Belə ki, PISA for Schools tədqiqatının nəticələrinə əsasən, BINOM məktəbləri Qazaxıstan üzrə orta göstəricilərdən 51–76 bal yüksək nəticə göstərmiş və hətta dünya liderlərindən biri olan Estoniyanın göstəricilərini də üstələmişdir. Bununla yanaşı, prinsipial məqam ondan ibarətdir ki, BINOM geniş qazaxıstanlı ailələr üçün əlçatan olan ödənişsiz təhsil təqdim edir.
Eyni zamanda biz beynəlxalq səviyyəli məktəblər şəbəkəsini inkişaf etdiririk — RIVIERA International School, Quantum STEM School, Quantum Tech School və Farabi International School. Bu məktəblər IB, AP və Cambridge proqramları əsasında fəaliyyət göstərir, güclü yerli və beynəlxalq müəllim heyətini cəlb edir və qlobal standartlara uyğun təhsil mühiti formalaşdırır.
Beləliklə, təhsil sahəsində rolumuz yalnız investor və ya developer olmaqla məhdudlaşmır — biz həm də təhsil mühitinin və idarəetmə üzrə ekspertliyin formalaşdırıcısı kimi çıxış edirik.
BI Group MDB məkanında beynəlxalq bazara çıxmış azsaylı developer şirkətlərindən biridir. Yerli və qlobal bazarlarda yanaşmanız nə ilə fərqlənir?
Bizim prinsipimiz belədir: şirkət harada fəaliyyət göstərməsindən asılı olmayaraq, bu, hər zaman vahid One BI komandasıdır və bu komanda ümumi strategiya, missiya, dəyərlər və standartlar ətrafında birləşir. Biz BI Group-u başlanğıcdan sistemli developer kimi qurmuşuq, buna görə də keyfiyyətə, təhlükəsizliyə, layihələndirməyə və layihələrin idarə olunmasına yanaşmalarımız standartlaşdırılıb və bütün fəaliyyət göstərdiyimiz bazarlarda tətbiq olunur.
Eyni zamanda bizim üçün prioritet yaşayış komplekslərinin və xidmətlərin keyfiyyətidir. Artıq uzun illərdir ki, biz kaizen prinsipinə əsaslanan fasiləsiz təkmilləşdirmə sistemi üzrə çalışırıq; bu sistem proseslərin effektivliyinin artırılması və itkilərin azaldılması üzərində davamlı işi nəzərdə tutur. Bu prosesdə daxili kadr hazırlığı sistemi mühüm rol oynayır. Biz BuildEx təlim mərkəzini yaradaraq, tikinti işçilərini, o cümlədən tərəfdaşlarımızın əməkdaşlarını BI Group standartlarına uyğun şəkildə hazırlayırıq. Eyni zamanda şirkətin top-menecerləri və səhmdarları, eləcə də mühəndis-texniki heyət və Korporativ Mərkəzin rəhbərləri də təlim və praktiki məşğələlərdə (kərpic hörgüsü, armaturun bağlanması, suvaq və tamamlayıcı işlər, plitələrin döşənməsi) iştirak edir və peşəkar testlərdən, eləcə də praktiki qiymətləndirmədən keçirlər. Əminəm ki, bu yanaşma məhsulumuzun keyfiyyətini növbəti səviyyəyə yüksəldəcək.
Bundan əlavə, biz müşahidə edirik ki, tikinti əməyinə hörmət səviyyəsi hətta tikinti sahəsində fiziki əməyə birbaşa cəlb olunmayan inzibati heyət arasında da əhəmiyyətli dərəcədə artır.
Eyni zamanda biz məhsullarımızı hər bir ölkənin xüsusiyyətlərinə uyğunlaşdırırıq. Biz yerli konteksti, insanların həyat tərzini, mədəni xüsusiyyətləri və müştərilərin gözləntilərini dərindən öyrənirik.
Sizin üçün ən çətin bazarlar hansılar olub və niyə?
Hər yeni bazar özünəməxsus şəkildə unikaldır, çünki developer fəaliyyəti yalnız iqtisadiyyatla deyil, həm də mədəniyyət, qanunvericilik, insanların gözləntiləri və hətta iqlimlə birbaşa bağlıdır. Amillər çoxdur və burada universal həllər mövcud deyil. Hər bir ölkədə yerli xüsusiyyətləri nəzərə almaq və yanaşmaları müştərinin ehtiyaclarına uyğunlaşdırmaq, eyni zamanda keyfiyyət standartlarını qorumaq vacibdir.
Məsələn, BƏƏ-də rəqabət çox yüksəkdir. Burada qlobal bazarda geniş təcrübəyə malik ən güclü developer şirkətlər fəaliyyət göstərir və müştərilərin tələbləri başlanğıcdan yüksək səviyyədə olur. Bu, ən yaxşı beynəlxalq təcrübələrə uyğunlaşmağı və ekspertliyini daim təsdiqləməyi tələb edən bazardır.
ABŞ-da əsas çətinliklərdən biri tənzimləyici və icazə prosedurlarının mürəkkəbliyidir. Developer fəaliyyəti çoxsaylı razılaşdırma mərhələlərindən keçməyi və bütün mərhələlərdə norma və standartlara ciddi riayət olunmasını tələb edir. Burada həmçinin mentalitet və şəhər mühitinin inkişaf proseslərinə aktiv şəkildə cəlb olunan yerli icmaların rolu da mühüm əhəmiyyət kəsb edir.
Özbəkistanda bazar aktiv şəkildə inkişaf edir, böyük potensiala malikdir və transformasiya mərhələsindədir. Burada təkmilləşməkdə davam edən normativ-hüquqi bazanın xüsusiyyətlərini, eləcə də yeni yaşayış və şəhər mühiti standartlarının formalaşmasını və layihələr üçün yüksək seysmik dayanıqlıq tələblərini nəzərə almaq vacibdir. Eyni zamanda bazar yeni formatlara açıqdır və ərazilərin kompleks inkişafı üzrə təcrübəmiz yüksək tələbat qazanmışdır.
Gələcəkdə daşınmaz əmlak bazarında hansı 3 əsas dəyişikliyi həyata keçirmək istərdiniz?
Bu gün bazar böyük ölçüdə yaşayışın bir məhsul kimi tikintisi və satışına yönəlib. Biz hesab edirik ki, developer fəaliyyəti daha geniş məsuliyyət daşımalıdır, məskunlaşmadan sonra insanın həyat keyfiyyətinə görə. Bizim missiyamız insan potensialının inkişafı üçün mühit yaratmaq və hər layihə ilə dünyanı daha yaxşıya doğru dəyişməkdir. Biz xoşbəxtlik inşa edirik və bu o deməkdir ki, yalnız bina tikmək deyil, eyni zamanda uzun illər üçün komfortlu və funksional həyat mühiti (həyat tərzi) təmin etmək vacibdir.
İkinci istiqamət yaşayış ətrafında və ümumilikdə sənaye üzrə xidmət və rəqəmsal ekosistemin inkişafıdır. Bu gün biz artıq BIG App platformasını yaratmışıq və bu platforma evlərimizin sakinləri olan təxminən 420 min istifadəçini birləşdirir. İstifadəçilər tətbiq vasitəsilə xidmətləri idarə edir, idarəedici şirkətə müraciət edir, müxtəlif xidmətlər alır və yaşayış ekosistemi ilə qarşılıqlı əlaqə qururlar. Bütün sorğular operativ və effektiv şəkildə, keyfiyyət və istifadəçi rahatlığına fokuslanaraq icra olunur.
Üçüncü dəyişiklik isə bütövlükdə sahənin rəqəmsallaşdırılması, səmərəliliyinin və şəffaflığının artırılmasıdır. Biz artıq öz Sİ həllərimizi, tikinti proseslərinə nəzarət üçün rəqəmsal sistemləri, BIM modelləşdirməni və obyektlərin həyat dövrünün rəqəmsal idarə olunmasını tətbiq edirik. BI Group-un tərəfdaşları Bnect, Dispatch, SBS, Opera Build, Dom.kz və Alemica kimi rəqəmsal platformalarda fəaliyyət göstərir. Məlumatlar yeni neftdir və biz artıq analiz, yoxlama və yeni hipotezlərin tətbiqi üçün geniş “data lake” bazasına malikik.
Bütün bunların əsasında isə dəyərlərimiz dayanır: dürüstlük, müştəri məmnuniyyəti, güclü komanda, kaizen və zəhmətkeşlik. Bu dəyərlər bizə insan yönümlü və uzunmüddətli dəyər yaradan yeni developer modeli formalaşdırmağa imkan verir.
